Setting up the board…

मनकला कसरी खेल्ने

बोर्ड

दुई भण्डारका बीचमा छ-छ वटा खाल्डाका दुई पङ्क्ति हुन्छन्। दक्षिणले बोर्डको तलको पङ्क्ति खेल्छ र उत्तरले माथिको, र हरेक खेलाडीको भण्डार उसकै दायाँ छेउको ठूलो खाल्डो हो।

कलाह हरेक खाल्डामा चार गुच्चा (नयाँ खेलका विकल्पमा तीनदेखि छसम्म) र दुवै भण्डार खाली राखेर सुरु हुन्छ। दक्षिणले पहिले चल्छ।

छर्ने

आफ्नो पालोमा गुच्चा भएको आफ्नै कुनै एउटा खाल्डो छान्नुहोस्। तपाईं त्यसका सबै गुच्चा उठाएर घडीको सुईको उल्टो दिशामा, पछिका खाल्डाहरूमा एक-एक गरी खसाल्नुहुन्छ: आफ्नो पङ्क्तिमा दायाँतिर, आफ्नै भण्डारमा, अनि विपक्षीको पङ्क्ति हुँदै फेरि घुमेर।

विपक्षीको भण्डार छोडिन्छ, त्यसैले त्यसमा उसले आफैँ हालेका गुच्चा मात्र हुन्छन्। १३ वा बढी गुच्चा भएको खाल्डो बोर्डको पूरै फन्को घुम्छ र सुरु भएकै खाल्डामा पनि गुच्चा खसाल्छ।

अर्को पालो

तपाईंको अन्तिम गुच्चा आफ्नै भण्डारमा खस्यो भने तुरुन्तै फेरि चल्न पाउनुहुन्छ, र यस्तो लगातार धेरै पटक गर्न सकिन्छ।

यसका लागि गन्नु राम्रा खेलाडीले सिक्ने पहिलो कुरा हो: खाल्डो र भण्डारबीच जति खाल्डा छन्, हरेकले एक कदम थप्छ, त्यसैले भण्डारको छेउको खाल्डोलाई एउटा गुच्चा चाहिन्छ, त्यसअघिकोलाई दुई, र यस्तै।

कब्जा

तपाईंको अन्तिम गुच्चा आफ्नै पक्षको खाली खाल्डामा खस्यो र ठीक अगाडिको खाल्डामा गुच्चा छन् भने तपाईं कब्जा गर्नुहुन्छ: ती गुच्चा र तपाईंको अन्तिम गुच्चा सबै तपाईंको भण्डारमा जान्छन्।

कोही-कोही अगाडिको खाल्डो खाली भए पनि त्यो एक्लो गुच्चा भण्डारमा जाने गरी खेल्छन्। त्यसरी खेल्न नयाँ खेलका विकल्पमा “सधैँ कब्जा” छान्नुहोस्।

अन्त्य

कुनै चालपछि कुनै पनि खेलाडीका छवटै खाल्डा खाली हुनासाथ खेल सकिन्छ। त्यसपछि अर्को खेलाडीले आफ्नो पक्षमा बाँकी सबै गुच्चा आफ्नै भण्डारमा हाल्छ।

जसको भण्डारमा धेरै गुच्चा हुन्छन्, उसले जित्छ। बराबर भए खेल बराबरी हुन्छ।

ओवारे

घाना र पूरै पश्चिम अफ्रिका तथा क्यारिबियनमा खेलिने ओवारेमा उही बोर्ड प्रयोग हुन्छ, तर छेउका खाल्डामा हरेक खेलाडीले कब्जा गरेका बीउ मात्र राखिन्छन्: तिनमा कसैले छर्दैन, र थप पालो हुँदैन। हरेक खाल्डो चार बीउबाट सुरु हुन्छ।

छर्ने काम बाह्रवटै खाल्डामा घडीको सुईको उल्टो दिशामा घुम्छ। १२ वा बढी बीउ भएको खाल्डो पूरै फन्को घुम्छ र जुन खाल्डोबाट बीउ उठाइएका थिए, त्यसलाई छोड्छ।

तपाईंको अन्तिम बीउ विपक्षीको कुनै खाल्डामा खसेर त्यसमा २ वा ३ बीउ पुगे भने तपाईं त्यो खाल्डो कब्जा गर्नुहुन्छ। त्यसपछि त्यसअघिको खाल्डो हेर्नुहोस्: त्यो पनि विपक्षीकै हो र त्यसमा २ वा ३ बीउ छन् भने त्यो पनि कब्जा गर्नुहुन्छ, र यसरी नै उसको पङ्क्तिमा पछाडितिर, कुनै खाल्डोले क्रम नतोडेसम्म।

विपक्षीका सबै बीउ कब्जा गर्ने चाल, अर्थात् ग्र्यान्ड स्लाम, चल्न त मिल्छ, तर त्यसले केही पनि कब्जा गर्दैन।

विपक्षीसँग कुनै बीउ छैन भने तपाईंले उसलाई केही बीउ पुग्ने चाल चल्नैपर्छ। कुनै पनि चालले त्यसो गर्न सक्दैन भने खेल सकिन्छ र बोर्डमा बाँकी सबै बीउ तपाईं लिनुहुन्छ।

पहिले २५ बीउ कब्जा गर्नेले जित्छ, र २४-२४ भए बराबरी हुन्छ। खेल सधैँभरि घुमिरहन नपाओस् भनेर, बीचमा केही कब्जा नभई कुनै स्थिति फेरि आयो भने, वा कब्जाबिना १०० चाल भए पनि खेल सकिन्छ: त्यसपछि हरेक खेलाडीले आफ्नो पक्षका बीउ लिन्छ, र सबैभन्दा धेरै बीउ हुनेले जित्छ।

अरू बोर्ड गेम