Setting up the board…

शोगी कसरी खेल्ने

बोर्ड र लक्ष्य

शोगी नौ गुणा नौ, अर्थात् ८१ कोठाको बोर्डमा खेलिन्छ, जसका कोठामा कुनै रङ हुँदैन: सादा काठमा मसीले लाइन मात्र कोरिएका हुन्छन्। हरेक खेलाडीसँग बीस गोटी हुन्छन्: नाम लेखिएका, पाँच कुने चेप्टा फाना, सबै एउटै रङका। कुन गोटी कसको हो भन्ने कुरा त्यसको टुप्पो कता फर्केको छ भन्नेबाट थाहा हुन्छ: हरेक गोटीको टुप्पो अर्को खेलाडीतिर फर्केको हुन्छ।

पहिले चाल चल्ने खेलाडी सेन्ते हो, जसलाई कालो पनि भनिन्छ; अर्को गोते, अर्थात् सेतो। उनीहरू पालैपालो एक-एक चाल चल्छन्। लक्ष्य अर्को पक्षको राजालाई चेकमेट गर्नु हो: उसलाई यसरी आक्रमण गर्नु कि ऊसँग उम्कने कुनै बाटो नरहोस्।

हरेक पक्षको पछाडिको पङ्क्तिको बीचमा राजा हुन्छ, त्यसको दुवैतिर एक-एक सुन सेनापति, अनि कुनातिर क्रमैसँग चाँदी सेनापति, घोडा र भाला। दोस्रो पङ्क्तिमा देब्रेपट्टिको घोडाको अगाडि ऊँट र दायाँपट्टिको घोडाको अगाडि हात्ती उभिन्छ, र तेस्रो पङ्क्ति नौ प्यादाले भरिन्छ।

गोटीहरू कसरी चल्छन्

राजा (王 वा 玉): कुनै पनि दिशामा एक कोठा। हात्ती (飛): तेर्सो वा ठाडो लाइनमा जति कोठा पनि। ऊँट (角): छड्के लाइनमा जति कोठा पनि। यी दुवैमध्ये कुनैले पनि अर्को गोटी नाघ्न सक्दैन।

सुन सेनापति (金): पछाडितिरको छड्केबाहेक कुनै पनि दिशामा एक कोठा। चाँदी सेनापति (銀): कुनै पनि छड्के दिशामा एक कोठा, वा सीधा अगाडि एक कोठा; छेउतिर र सीधा पछाडि होइन।

घोडा (桂): दुई कोठा अगाडि र एक कोठा छेउतिर, बीचमा जे भए पनि नाघेर; यसका लागि यी दुई कोठा मात्र हुन्छन्, दुवै अगाडितिर। भाला (香): सीधा अगाडि जति कोठा पनि। प्यादा (歩): सीधा अगाडि एक कोठा, र चेसको विपरीत, यसले चल्ने तरिकाले नै मार्छ।

गोटीले अर्को पक्षको गोटी भएको कोठामा गएर त्यसलाई मार्छ, र त्यो गोटी लिइन्छ। राजा कहिल्यै लिइँदैन: त्यसको सट्टा चेकमेटमै खेल सकिन्छ।

बढुवा

बोर्डको पल्लो छेउका तीन पङ्क्ति बढुवा क्षेत्र हुन्। त्यसभित्र पस्ने, त्यसभित्रै चल्ने वा त्यसबाट बाहिर निस्कने गोटीको त्यो चाल सकिँदा बढुवा हुन सक्छ: गोटी उल्टाइन्छ, र त्यसको रातो पाटोमा नयाँ नाम देखिन्छ।

हात्तीको बढुवा भएर ड्रागन (龍) बन्छ, जसले हात्तीका चाल राख्छ र छड्के एक कोठा पनि चल्न पाउँछ। ऊँटको बढुवा भएर अश्व (馬) बन्छ, जसले आफ्ना छड्के चाल राख्छ र तेर्सो वा ठाडो एक कोठा पनि चल्न पाउँछ। चाँदी, घोडा, भाला वा प्यादाको बढुवा भएपछि ती सुनजस्तै चल्छन्; बढुवा भएको प्यादालाई तोकिन (と) भनिन्छ। सुन र राजाको कहिल्यै बढुवा हुँदैन, र बढुवा भएको गोटी नलिइएसम्म बढुवा भएकै रहन्छ।

बढुवा गर्ने कि नगर्ने भन्ने तपाईंको रोजाइ हो, तर गोटी फेरि कहिल्यै चल्न नसक्ने ठाउँमा भने होइन: अन्तिम पङ्क्तिमा पुग्ने प्यादा वा भाला, र अन्तिम दुईमध्ये कुनै पङ्क्तिमा पुग्ने घोडाको बढुवा अनिवार्य हुन्छ। यहाँ रोजाइ तपाईंको हुँदा, हावामा तैरिने दुई गोटीले चाललाई दुवै तरिकाले देखाउँछन्: जुन चाहनुहुन्छ, त्यसमा थिच्नुहोस्।

मारिएका गोटी र खसाल्ने चाल

शोगीलाई शोगी बनाउने कुरा यही हो: तपाईंले मारेको गोटी तपाईंकै हुन्छ। त्यो बढुवाबिनाकै रूपमा बोर्डको छेउमा रहेको तपाईंको स्ट्यान्ड (कोमादाई) मा जान्छ, र पछि कुनै पनि पालोमा, चाल चल्नुको सट्टा, त्यसलाई उल्टो दिशामा फर्काएर आफ्नै गोटीका रूपमा कुनै पनि खाली कोठामा खसाल्न सक्नुहुन्छ। गोटी खसाल्दा तपाईंको पूरै पालो जान्छ।

खसालिएको गोटी बढुवा क्षेत्रमै भए पनि सधैँ बढुवाबिना नै बस्छ; त्यहीँबाट सुरु हुने पछिको चालमा भने त्यसको बढुवा हुन सक्छ। गोटी खसाल्नमा तीन वटा रोक छन्। गोटी कहिल्यै चल्न नसक्ने ठाउँमा खसाल्न मिल्दैन: अन्तिम पङ्क्तिमा प्यादा वा भाला होइन, अन्तिम दुई पङ्क्तिमा घोडा होइन। आफ्नै बढुवा नभएको प्यादा भइसकेको ठाडो लहरमा अर्को प्यादा खसाल्न मिल्दैन (एउटै लहरमा दुई प्यादा, निफु)। र चेकमेट दिन प्यादा खसाल्न मिल्दैन (उचिफुजुमे); चेक मात्र दिने प्यादा खसाल्न मिल्छ, र चेकमेट गर्न अरू कुनै गोटी खसाल्न पनि मिल्छ।

यहाँ गोटी खसाल्न आफ्नो स्ट्यान्डको गोटीमा थिच्नुहोस्: त्यो माथि उठ्छ, र त्यो जान सक्ने कोठाहरू उज्यालो हुन्छन्। तीमध्ये एउटामा थिच्नुहोस्, र गोटी त्यहाँ राखिन्छ।

चेक, चेकमेट र खेल सकिने अरू तरिका

आक्रमणमा परेको राजा चेकमा हुन्छ, र खेलाडीले उसलाई तुरुन्तै चेकबाट निकाल्नुपर्छ: राजा सारेर, आक्रमण गर्ने गोटी मारेर, वा बीचमा कुनै गोटी राखेर, स्ट्यान्डको गोटी खसालेर भए पनि। कुनै पनि चालले आफ्नै राजालाई चेकमा छोड्न मिल्दैन। उम्कने कुनै बाटो नभए चेकमेट हुन्छ, र चेकमेट दिने खेलाडीले जित्छ। नियमले मिल्ने कुनै चाल नै नभएको खेलाडी पनि हार्छ।

दोहोरिने स्थिति (सेन्निचिते): उही स्थिति, स्ट्यान्डमा उही गोटी र चाल चल्ने पालो पनि उही खेलाडीको, चौथो पटक आइपुग्यो भने खेल बराबरी हुन्छ। तर त्यो सबै समय एउटै खेलाडीले हरेक चालमा चेक दिइरहेको थियो भने ऊ हार्छ: लगातार चेक दिएर उम्कन मिल्दैन।

गतिरोध (जिशोगी): राजा अर्को पक्षको शिविरमा पसेपछि उसलाई चेकमेट गर्न निकै गाह्रो हुन्छ, र दुवै राजा पसेपछि कुनैलाई पनि कहिल्यै चेकमेट गर्न नसकिन सक्छ। यहाँ खेलका लागि छानिएको नियमअनुसार खेलाडीले यसको टुङ्गो लगाउँछ। २७ अंकको घोषणाअनुसार, जसको राजा पल्लो तीन पङ्क्तिभित्र छ, जो चेकमा छैन, र जससँग त्यहाँ कम्तीमा दस अरू गोटी छन्, अनि त्यहाँका र स्ट्यान्डका गोटी मिलेर २८ अंक (सेन्ते) वा २७ अंक (गोते) पुग्छ, उसले घोषणा गरेर जित्छ; हात्ती वा ऊँटको पाँच अंक हुन्छ, अरू हरेक गोटीको एक। २४ अंकको गन्तीअनुसार, दुवै राजा भित्र पसेपछि कुनै पनि खेलाडीले गन्ती माग्न सक्छ, जसमा हरेकले बोर्डमा र स्ट्यान्डमा भएका आफ्ना सबै गोटी गन्छ: २४ अंकभन्दा कम हुने हार्छ, र दुवैको २४ वा बढी भए खेल बराबरी हुन्छ। घोषणा गर्न मिल्ने बेला “गतिरोध घोषणा” बटन देखिन्छ।

३२० चाल पुगेको खेल बराबरी हुन्छ, कम्प्युटर शोगी प्रतियोगिताको नियमजस्तै। खेलाडीले जुनसुकै बेला हार मान्न सक्छ।

चाल पढ्ने तरिका

ठाडो लहर (फाइल) सेन्तेको दायाँबाट देब्रेतिर १ देखि ९ सम्म गनिन्छन्, र तेर्सो पङ्क्ति गोतेतिरबाट तलतिर a देखि i सम्मका अक्षरले जनाइन्छन्, त्यसैले सेन्तेको राजा 5i मा र गोतेको 5a मा सुरु हुन्छ। चाल यसरी लेखिन्छ: गोटी, एउटा ड्यास (मार्दा x), र गोटी पुग्ने कोठा: P-7f भनेको 7f मा गएको प्यादा, Bx8h+ भनेको 8h मा मारेर बढुवा भएको ऊँट, S-4d= भनेको बढुवा हुन सक्दा पनि नभएको चाँदी, र P*5e भनेको 5e मा खसालिएको प्यादा। बढुवा भएको गोटीको अक्षरअघि + लेखिन्छ: +R भनेको ड्रागन हो।

“नयाँ खेल” का विकल्पमा “जापानी” छान्नुहोस्, र चालहरू जापानी अभिलेखमा जस्तै लेखिन्छन्: सेन्तेका लागि ▲ र गोतेका लागि △, कोठा पहिले अंकमा र त्यसपछि जापानी लिपिको संख्यामा (7六 भनेको 7f हो), अनि गोटी: ▲7六歩।

कम्प्युटरसँग खेल्दा

सजिलोले आफ्नो हरेक चाल र त्यसपछि तुरुन्तै के मार्न सकिन्छ भन्ने मात्र हेर्छ, त्योभन्दा पर होइन, र प्रायः आफ्नो सबैभन्दा राम्रोभन्दा कमजोर चाल रोज्छ: तपाईंले असुरक्षित छोडेको गोटी त मारिहाल्छ, तर आउँदै गरेको फोर्क वा गोटी खसाल्ने चाल देख्दैन। मध्यमले तीन चाल अगाडिसम्म हेर्छ, आफ्ना चाल र तपाईंका जवाफ दुवै, गोटी खसाल्ने चालसमेत। कठिनले हरेक चालमा बढीमा डेढ सेकेन्ड सोच्छ, धेरै चाल गहिरासम्म हेर्छ, र एक चालमा हुने चेकमेट कहिल्यै छुटाउँदैन।

अरू बोर्ड गेम