Setting up the board…
Baloot nasıl oynanır
Amaç
Baloot dört kişiyle, karşılıklı oturan eşlerden oluşan iki takım hâlinde, 32 kartla oynanır: her renkte yediliden asa kadar. Her turda oyunculardan biri oyunu alır: Sun (صن, kozsuz) ya da Hokm (حكم, bir koz rengiyle); onun tarafı karşı taraftan daha çok almak zorundadır. 152 puana ilk ulaşan taraf maçı kazanır.
Dağıtım ve oyun saat yönünün tersine ilerler: alımda da oyunda da her oyuncudan sonra sağındaki gelir; her turdan sonra dağıtma sırası sağdakine geçer.
Dağıtım ve alım
Dağıtanın sağındakinden başlayarak herkese önce üç, sonra iki kart dağıtılır ve sıradaki kart açılır: bu, alım kartıdır. Dağıtanın sağındakinden başlayarak sırayla her oyuncu pas diyebilir (بس), kartı Hokm (حكم) olarak, yani onun rengi koz olacak şekilde, ya da Sun (صن) olarak, yani kozsuz alabilir. Sun alımı bitirir. Bir Hokm’dan sonra diğerleri, pas diyenler de, yine Sun diyebilir; kimse demezse Hokm’u alan oyuncu Hokm’da kalır ya da onu Sun’a çevirir.
Dağıtanın solundaki ve dağıtanın kendisi, alım kartı as değilse, bunun yerine Ashkal (أشكل) diyebilir: oyun Sun olur, ama alım kartını eşi alır ve turu o oynar.
Dördü de pas derse ikinci bir tur (ثاني) döner: başka bir renkte Hokm ya da Sun; böyle bir Hokm’dan sonra henüz konuşmamış olanlar yine Sun diyebilir. Herkes yine pas derse kartlar toplanır ve sıradaki oyuncu dağıtır. Sonra oyunu alan, alım kartını ve iki kart daha alır, diğerleri üçer kart: herkeste sekiz kart olur.
Katlama
Hokm’da oyunu alanın rakiplerinden biri Katla (دبل) diyebilir; sonra oyunu alan Üç (ثري), katlayan Dört (فور), oyunu alan da Gahwa (قهوة, kahve) diyebilir: Gahwa turunu kazanan bütün maçı kazanır. Katla ya da Dört diyen, kapalı (مقفول) ya da açık (مفتوح) oynanacağını seçer: kapalıda elinde başka renk varken kimse kozla başlayamaz.
Sun’da yalnızca bir kez Katla denebilir; onu da oyunu alanın tarafı 100’ün üstündeyken 100’ün altındaki taraf yapar.
Kartlar ve oyun
Hokm’da kozların sırası J, 9, A, 10, K, Q, 8, 7’dir; değerleri 20, 14, 11, 10, 4 ve 3 puandır. Diğer renklerde ve Sun’da her renkte sıra A, 10, K, Q, J, 9, 8, 7’dir; değerleri 11, 10, 4, 3 ve 2. Son el (الأرض) 10 puan daha getirir.
Oyunu kim almış olursa olsun, ilk kartı dağıtanın sağındaki oyuncu atar. Renge uymak zorundasın; Sun’da kural bu kadar. Hokm’da kozla başlandığında, eli eşin almıyorsa, elinden geliyorsa daha büyük koz atmalısın. Yerdeki renk sende yoksa ve eli karşı taraf alıyorsa koz atmak zorundasın, elinden geliyorsa onların kozunu geçerek (geçemiyorsan istediğin kartı atarsın); eli eşin alıyorsa istediğin kartı atabilirsin, ama eşinin, renginde kalan en büyük kart olmayan bir kartla başladığı elde üçüncü oynuyorsan koz atmak zorundasın. (Kalan en büyük kartla başlamaya ekka denir; burada senin yerine söylenir.)
Projeler (مشاريع)
Her oyuncu ilk kartını oynarken en fazla iki proje ilan edebilir; en iyileri ikinci elde gösterilir: sira (سرا), aynı renkten art arda üç kart; elli (خمسين), dört; yüz (مية), art arda beş kart ya da dört papaz, kız, vale veya onlu (Hokm’da dört as da); dört yüz (أربعمية), Sun’da dört as. Sıralar A, K, Q, J, 10, 9, 8, 7 diye gider. Hokm’da 2, 5 ve 10, Sun’da 4, 10, 20 ve 40 puan ederler.
Projelerini yalnızca en iyi projesi olan taraf yazar. Büyükten küçüğe: dört yüz, aynı değerden dört kart, art arda beş kart, elli, sira; eşitler arasında en üst kartı büyük olan, o da eşitse dağıtanın sağına daha yakın oturan oyuncu üstün gelir. Bir kart yalnızca bir projede sayılır.
Baloot (بلوت), Hokm’da kozun papazıyla kızının aynı oyuncuda olmasıdır: 2 puan; ikincisi oynanırken söylenir, asla katlanmaz ve asla silinmez; ama kartlardan biri o oyuncunun ilan ettiği bir yüzün içindeyse sayılmaz.
Puanlama
Kart puanlarını taraflardan biri sayar: oyunu alanın rakipleri, Katla ya da Dört denmişse oyunu alanın tarafı. Hokm’da bu puanlar onluğa yuvarlanır (5 aşağı yuvarlanır) ve ona bölünür, toplam 16 üzerinden; Sun’da onluğa yuvarlanır (5 yuvarlanmadan kalır), ona bölünür ve iki katına çıkarılır, toplam 26 üzerinden; kalanı öbür tarafındır. Projeler ve baloot buna eklenir.
Oyunu alanın tarafı daha çok almalıdır. Alırsa her taraf kendi puanını tutar. Alamazsa bu bir kayıptır (خسارة): öbür taraf 16 (Sun’da 26) puanı bütün projeler ve baloot ile birlikte alır. Katlanmış turda kazananlar her şeyi alır: kart puanları katlama oranıyla çarpılır, projeler iki katı, baloot 2. Bütün elleri almak kaboot’tur (كبوت): Hokm’da 25, Sun’da 44, kazananların projeleriyle birlikte ve katlama oranıyla çarpılarak.
152’ye ilk ulaşan taraf kazanır; iki taraf aynı turda geçerse puanı yüksek olan. Kazanılan Gahwa maçı hemen bitirir.
Burada oynarken
Bilgisayar eşinle birlikte Kolay, Orta ya da Zor seviyedeki iki bilgisayar oyuncusuna karşı oyna, aynı ekranda dört kişi oynayın (sıra değişirken perde iner, herkes yalnızca kendi kartlarını görür) ya da arkadaşlarınla oyna: kendi telefonlarından parti koduyla katılırlar; kimsenin oturmadığı yerde bilgisayar oynar. Oyunu almak ve katlamak için pirinç bir pula dokun; projeleri düğmelerle ilan et; oynamak için bir karta dokun (oynayamayacağın kartlar soluk görünür). Baloot senin yerine söylenir.
Diğer masa oyunları
- SatrançSatranç, kralların oyunu: bilgisayarı ya da bir arkadaşını mat et. · 2 oyuncu
- DamaAmerikan daması: atla, taşlarını dama yap ve tahtayı temizle. · 2 oyuncu
- Ludoİki ila dört oyuncu zar atar, dört taşını tahtanın çevresinde koşturur; hepsini eve ilk getiren kazanır. · 2–4 oyuncu
- TavlaOn beş pulunu evine götür ve topla, yolda kırabildiğini kır. · 2 oyuncu
- ReversiBir sıra taşı iki yandan kuşat, hepsi ters döner. · 2 oyuncu
- MangalaTaşları kuyulara dağıt, son taş hazinene düşerse yeniden oyna, karşı kuyudakileri al. · 2 oyuncu
- DominoUçlara uyan taşı koy, rakiplerinin yolunu kes, elini ilk sen bitir. · 2–4 oyuncu
- HnefataflVikinglerin oyunu: kral bir köşeye kaçmaya çalışır, iki kat fazla düşman çevresini sarar. · 2 oyuncu
- Kare KapmacaBir karenin dördüncü kenarını çiz, içine baş harfini yaz ve yeniden çiz. · 2–4 oyuncu
- Ur Kraliyet OyunuBildiğimiz en eski yarış oyunu: piramit zarları at, yedi taşını eve koştur. · 2 oyuncu
- Amiral BattıFilonu gizle, bir kare söyle; onlar seninkini bulmadan onlarınkini batır. · 2 oyuncu
- Yılanlar ve MerdivenlerZar at, merdivenlerden çık, yılanlardan kaç ve 100. kareye ilk sen var. · 2–6 oyuncu
- YachtBeş zar, her turda üç atış ve kutu kutu doldurulacak bir puan kartı. · 2–4 oyuncu
- CribbageOn beş iki, on beş dört: puanlarını işaretleyerek tahtayı dolaş, 121 puana ilk sen var. · 2–4 oyuncu
- PachisiKauri kabuklarını at, dört taşını haçın çevresinde koşturup eve getir; tek başına ya da bir eşle. · 2–4 oyuncu
- MahjongDört oyuncu, 144 taş: herkesten önce dört takım ve bir çift kur. · 4 oyuncu
- Dokuz TaşAynı hizada üç taş bir üçlü yapar, her üçlü rakipten bir taş alır. · 2 oyuncu
- GomokuSiyah ve Beyaz çizgilerin üzerine sırayla taş koyar: aynı sırada beş taşı ilk dizen kazanır. · 2 oyuncu
- XiangqiÇin satrancı: nehri geç ve generali kıstır. · 2 oyuncu
- GoTaş taş, tahtada rakibinden daha çok alanı çevrele. · 2 oyuncu
- Çin DamasıOn bilyeni yıldızın öbür ucuna zıplat, karşıdaki köşeyi ilk sen doldur. · 2–6 oyuncu
- Dört BağlaPullarını çerçeveye bırak, dördünü yan yana ilk sen diz. · 2 oyuncu
- ShogiJapon satrancı: aldığın taşlar senin tarafında oyuna geri döner. · 2 oyuncu
- Hokmİran’ın en sevilen kart oyunu: ikiye karşı iki, kozu hakem söyler, yedi eli ilk alan kazanır. · 4 oyuncu
- CallbreakHindistan ve Nepal’in kart oyunu: alacağın eli söyle, koz hep maça, beş dağıtım. · 4 oyuncu
- SpadesAmerika’nın eşli kart oyunu: alacağın eli söyle, koz hep maça, 500 puana ilk ulaşan taraf kazanır. · 4 oyuncu
- Pasurİran’ın kart toplama oyunu: yerden kart almak için toplamı 11 yap, yeri temizlersen sur; 62 puana ilk ulaşan kazanır. · 2–4 oyuncu
- HeartsElden kaçmanın klasik kart oyunu: üç kart ver, maça kızından kurtul ya da hepsini alıp ayı vur. · 4 oyuncu
- TarneebDoğu Akdeniz’in kart oyunu: ikiye karşı iki, tarneeb (koz) için ihaleye gir, 41 puana ilk ulaşan taraf kazanır. · 4 oyuncu
- BelotBulgaristan’ın en sevilen kart oyunu: bir renk, kozsuz ya da hepsi koz söyle, ilanını yap, 151 puana ilk ulaşan kazanır. · 4 oyuncu
- BatakTürkiye’nin el alma oyunu: ihaleye gir, kozu söyle, elinden geldikçe yerdeki kartı geç, batma. · 4 oyuncu
- BasraMısır’ın kart toplama oyunu: eşini ya da toplamını atarak kart al, vale hepsini süpürür, yeri temizlersen basra. · 2–4 oyuncu
- Dou DizhuÇin’in “Ağaya karşı” oyunu (斗地主): iki köylüye karşı bir ağa, bombalar ve roketler. · 3 oyuncu
- Hint RemisiOn üç kart, iki deste ve joker: serilerini diz, elini ilk sen göster. · 2–6 oyuncu
- PiştiTürkiye’nin en sevilen kart oyunu: üstteki kartın aynısını atıp yığını al, pişti 10 puan, 151 puana ilk ulaşan kazanır. · 2–4 oyuncu
- GuandanÇin’in eşli tırmanma oyunu (掼蛋): iki deste, joker kupalar, 2 seviyesinden A seviyesine tırman. · 4 oyuncu
- Gin Rummyİki kişilik klasik: perler, boşta kalan kartlar, kapat ya da gin yap; hedef 100. · 2 oyuncu
- Okey 101Türkiye’nin kahvehane taş oyunu: 101 ile el aç, masadaki perlere taş işle, eli ilk sen bitir. · 4 oyuncu
- Masa oyunları
