Setting up the board…
Satranç nasıl oynanır
Tahta ve amaç
Satranç sekize sekiz, 64 karelik bir tahtada oynanır; tahta, her oyuncunun kendine en yakın sağ köşesinde açık renkli bir kare olacak şekilde konur. Her tarafın on altı taşı vardır: bir şah, bir vezir, iki kale, iki fil, iki at ve sekiz piyon. Kaleler köşelerde, atlar onların yanında, sonra filler durur; vezir ortadaki iki kareden kendi rengindekine, şah da onun yanına yerleşir. Piyonlar önlerindeki sırayı doldurur.
İlk hamleyi Beyaz yapar, sonra oyuncular sırayla birer hamle oynar. Amaç rakibin şahını mat etmektir: şahı, kaçacak hiçbir yeri kalmayacak şekilde tehdit etmek.
Taşlar nasıl oynar
Şah her yöne bir kare gider. Vezir düz bir çizgide istediği kadar kare gider: yatay, dikey ya da çapraz. Kale yatay ya da dikey, fil ise çapraz olarak istediği kadar kare gider; bu yüzden fil oyun boyunca hep kendi renginde kalır. Bunların hiçbiri başka bir taşın üzerinden atlayamaz.
At L biçiminde gider: yatay ya da dikey iki kare, sonra yana bir kare. Diğer taşların üzerinden atlayabilen tek taştır ve her zaman öbür renkte bir kareye konar.
Piyon düz ileri bir kare gider; başlangıç karesindeyken, önündeki iki kare de boşsa iki kare gidebilir. Geri gidemez ve gidişinden farklı biçimde taş alır: çapraz olarak ileri bir kare.
Bir taş, rakibin bir taşının durduğu kareye giderek onu alır; alınan taş tahtadan çıkar. Kendi taşını asla alamazsın; şah da hiçbir zaman alınmaz: oyun bunun yerine mat ile biter.
Şah ve mat
Tehdit altındaki şaha şah çekilmiştir ve oyuncu onu hemen kurtarmak zorundadır: şahı kaçırarak, tehdit eden taşı alarak ya da araya bir taş koyarak. Hiçbir hamle kendi şahını tehdit altında bırakamaz ya da tehdit altına sokamaz; bu yüzden iki şah asla yan yana duramaz.
Şah tehdit altındayken bunların hiçbiri mümkün değilse mat olur ve oyun biter: matı yapan taraf kazanır.
Rok
Bir oyuncu oyun boyunca bir kez, şahını kalelerinden birine doğru iki kare götürüp o kaleyi şahın üzerinden geçtiği kareye koyabilir. Şah tarafında yapılan kısa rok O-O, vezir tarafında yapılan uzun rok O-O-O diye yazılır. Rok yapmak için şahı alıp iki kare götür; kale arkasından gelir.
Rok ancak şah da o kale de henüz hiç oynamamışsa, aralarındaki bütün kareler boşsa, şah tehdit altında değilse ve şah rakibin tehdit ettiği bir kareden geçmiyor ya da öyle bir kareye gelmiyorsa yapılabilir. Kale tehdit altındaki bir kareden geçebilir.
Geçerken alma
Bir piyon başlangıç karesinden iki kare ilerleyip senin piyonlarından birinin yanına gelirse, senin piyonun onu yalnızca bir kare ilerlemiş gibi alabilir: piyonun üzerinden geçtiği kareye çapraz gider ve o piyon tahtadan çıkar. Bu “geçerken alma” (en passant) yalnızca hemen sonraki hamlede yapılabilir; sonra fırsat kaçar.
Terfi
Tahtanın öbür ucuna varan piyon, tahtada hangi taşlar kalmış olursa olsun, kendi renginden bir vezire, kaleye, file ya da ata dönüşmek zorundadır; böylece bir oyuncunun iki ya da daha fazla veziri olabilir. Çoğu oyuncu vezir seçer; at bazen vezirin çekemeyeceği bir şahı çeker.
Beraberlik
Pat: sıra kendisinde olan oyuncu şahta değildir ama oynayabileceği hiçbir geçerli hamle yoktur. Oyun berabere biter.
Tekrar: aynı pozisyon, sıra aynı oyuncudayken, aynı rok haklarıyla ve aynı geçerken alma imkânlarıyla üçüncü kez oluşur. Beraberlik.
Elli hamle: iki oyuncu da hiç taş almadan ve hiç piyon oynamadan ellişer hamle yapmıştır. Bunların sonuncusu mat değilse beraberlik.
Mat için yetersiz taş: karşı taraf nasıl oynarsa oynasın iki tarafta da mat yapacak kadar taş kalmadığında (şaha karşı şah, şaha karşı şah ve tek fil ya da tek at, ya da hepsi aynı renk karelerde duran fillerden başka taş yoksa) oyun berabere biter.
Burada bu beraberliklerin her biri, gerçekleştiği anda kendiliğinden ilan edilir. Ayrıca bir oyuncu pes edebilir, oyuncular da beraberlikte anlaşabilir.
Bilgisayara karşı
Kolay yalnızca kendi hamlesine ve senin cevabına bakar, çoğu zaman en iyisinden zayıf bir hamle seçer, ama açıkta bıraktığın bir taşı alır. Orta, iki taraf için de iki hamle ileriye bakar ve hataların çoğunu cezalandırır. Zor her hamlede bir buçuk saniyeye kadar düşünür, birkaç hamle derinliğindeki kombinasyonları görür ve kısa bir matı asla kaçırmaz.
Diğer masa oyunları
- DamaAmerikan daması: atla, taşlarını dama yap ve tahtayı temizle. · 2 oyuncu
- Ludoİki ila dört oyuncu zar atar, dört taşını tahtanın çevresinde koşturur; hepsini eve ilk getiren kazanır. · 2–4 oyuncu
- TavlaOn beş pulunu evine götür ve topla, yolda kırabildiğini kır. · 2 oyuncu
- ReversiBir sıra taşı iki yandan kuşat, hepsi ters döner. · 2 oyuncu
- MangalaTaşları kuyulara dağıt, son taş hazinene düşerse yeniden oyna, karşı kuyudakileri al. · 2 oyuncu
- DominoUçlara uyan taşı koy, rakiplerinin yolunu kes, elini ilk sen bitir. · 2–4 oyuncu
- HnefataflVikinglerin oyunu: kral bir köşeye kaçmaya çalışır, iki kat fazla düşman çevresini sarar. · 2 oyuncu
- Kare KapmacaBir karenin dördüncü kenarını çiz, içine baş harfini yaz ve yeniden çiz. · 2–4 oyuncu
- Ur Kraliyet OyunuBildiğimiz en eski yarış oyunu: piramit zarları at, yedi taşını eve koştur. · 2 oyuncu
- Amiral BattıFilonu gizle, bir kare söyle; onlar seninkini bulmadan onlarınkini batır. · 2 oyuncu
- Yılanlar ve MerdivenlerZar at, merdivenlerden çık, yılanlardan kaç ve 100. kareye ilk sen var. · 2–6 oyuncu
- YachtBeş zar, her turda üç atış ve kutu kutu doldurulacak bir puan kartı. · 2–4 oyuncu
- CribbageOn beş iki, on beş dört: puanlarını işaretleyerek tahtayı dolaş, 121 puana ilk sen var. · 2–4 oyuncu
- PachisiKauri kabuklarını at, dört taşını haçın çevresinde koşturup eve getir; tek başına ya da bir eşle. · 2–4 oyuncu
- MahjongDört oyuncu, 144 taş: herkesten önce dört takım ve bir çift kur. · 4 oyuncu
- Dokuz TaşAynı hizada üç taş bir üçlü yapar, her üçlü rakipten bir taş alır. · 2 oyuncu
- GomokuSiyah ve Beyaz çizgilerin üzerine sırayla taş koyar: aynı sırada beş taşı ilk dizen kazanır. · 2 oyuncu
- XiangqiÇin satrancı: nehri geç ve generali kıstır. · 2 oyuncu
- GoTaş taş, tahtada rakibinden daha çok alanı çevrele. · 2 oyuncu
- Çin DamasıOn bilyeni yıldızın öbür ucuna zıplat, karşıdaki köşeyi ilk sen doldur. · 2–6 oyuncu
- Dört BağlaPullarını çerçeveye bırak, dördünü yan yana ilk sen diz. · 2 oyuncu
- ShogiJapon satrancı: aldığın taşlar senin tarafında oyuna geri döner. · 2 oyuncu
- Hokmİran’ın en sevilen kart oyunu: ikiye karşı iki, kozu hakem söyler, yedi eli ilk alan kazanır. · 4 oyuncu
- CallbreakHindistan ve Nepal’in kart oyunu: alacağın eli söyle, koz hep maça, beş dağıtım. · 4 oyuncu
- SpadesAmerika’nın eşli kart oyunu: alacağın eli söyle, koz hep maça, 500 puana ilk ulaşan taraf kazanır. · 4 oyuncu
- Pasurİran’ın kart toplama oyunu: yerden kart almak için toplamı 11 yap, yeri temizlersen sur; 62 puana ilk ulaşan kazanır. · 2–4 oyuncu
- HeartsElden kaçmanın klasik kart oyunu: üç kart ver, maça kızından kurtul ya da hepsini alıp ayı vur. · 4 oyuncu
- TarneebDoğu Akdeniz’in kart oyunu: ikiye karşı iki, tarneeb (koz) için ihaleye gir, 41 puana ilk ulaşan taraf kazanır. · 4 oyuncu
- BelotBulgaristan’ın en sevilen kart oyunu: bir renk, kozsuz ya da hepsi koz söyle, ilanını yap, 151 puana ilk ulaşan kazanır. · 4 oyuncu
- BatakTürkiye’nin el alma oyunu: ihaleye gir, kozu söyle, elinden geldikçe yerdeki kartı geç, batma. · 4 oyuncu
- BasraMısır’ın kart toplama oyunu: eşini ya da toplamını atarak kart al, vale hepsini süpürür, yeri temizlersen basra. · 2–4 oyuncu
- Dou DizhuÇin’in “Ağaya karşı” oyunu (斗地主): iki köylüye karşı bir ağa, bombalar ve roketler. · 3 oyuncu
- Hint RemisiOn üç kart, iki deste ve joker: serilerini diz, elini ilk sen göster. · 2–6 oyuncu
- BalootKörfez’in en sevilen kart oyunu: Sun ya da Hokm al, projelerini ilan et, 152 puana ilk ulaşan kazanır. · 4 oyuncu
- PiştiTürkiye’nin en sevilen kart oyunu: üstteki kartın aynısını atıp yığını al, pişti 10 puan, 151 puana ilk ulaşan kazanır. · 2–4 oyuncu
- GuandanÇin’in eşli tırmanma oyunu (掼蛋): iki deste, joker kupalar, 2 seviyesinden A seviyesine tırman. · 4 oyuncu
- Gin Rummyİki kişilik klasik: perler, boşta kalan kartlar, kapat ya da gin yap; hedef 100. · 2 oyuncu
- Okey 101Türkiye’nin kahvehane taş oyunu: 101 ile el aç, masadaki perlere taş işle, eli ilk sen bitir. · 4 oyuncu
- Masa oyunları
