Setting up the board…
آموزش بازی شطرنج
صفحه و هدف بازی
شطرنج روی صفحهای ۶۴ خانهای، هشت در هشت، بازی میشود و صفحه را طوری میگذارند که خانهی گوشهی سمت راستِ نزدیک هر بازیکن روشن باشد. هر طرف شانزده مهره دارد: یک شاه، یک وزیر، دو رخ، دو فیل، دو اسب و هشت سرباز. رخها در گوشهها میایستند، اسبها کنارشان، بعد فیلها، و وزیر روی خانهی وسطیِ همرنگ خودش و شاه کنار او؛ سربازها ردیف جلوی آنها را پر میکنند.
اول سفید حرکت میکند و بعد بازیکنها به نوبت، هر بار یک حرکت، بازی میکنند. هدف، مات کردن شاه حریف است: حمله به آن، طوری که هیچ راه فراری نداشته باشد.
حرکت مهرهها
شاه یک خانه در هر جهتی حرکت میکند. وزیر هر تعداد خانه در یک خط مستقیم میرود: در امتداد ردیف، ستون یا قطر. رخ هر تعداد خانه در امتداد ردیف یا ستون میرود و فیل هر تعداد خانه در امتداد قطر؛ برای همین فیل تا آخر بازی روی خانههای یک رنگ میماند. هیچکدام از این مهرهها نمیتوانند از روی مهرهی دیگری بپرند.
اسب به شکل L حرکت میکند: دو خانه در امتداد ردیف یا ستون و بعد یک خانه به پهلو. اسب تنها مهرهای است که از روی مهرههای دیگر میپرد و همیشه روی خانهای به رنگ دیگر فرود میآید.
سرباز یک خانه مستقیم به جلو میرود، یا اگر هر دو خانه خالی باشند، از خانهی شروعش دو خانه. سرباز به عقب برنمیگردد و مهره زدنش با حرکتش فرق دارد: یک خانه بهصورت مورب به جلو.
هر مهره با رفتن به خانهای که مهرهی حریف در آن است، آن را میزند و مهرهی زدهشده از صفحه بیرون میرود. هیچوقت نمیتوانید مهرهی خودتان را بزنید، و شاه هیچوقت زده نمیشود: بهجای آن، بازی با مات تمام میشود.
کیش و مات
شاهی که مورد حمله است کیش است و بازیکن باید فوراً آن را از کیش بیرون بیاورد: با حرکت دادن شاه، با زدن مهرهی حملهکننده، یا با گذاشتن مهرهای سر راه. هیچ حرکتی نباید شاه خودتان را در کیش بگذارد یا در کیش باقی بگذارد؛ برای همین دو شاه هیچوقت نمیتوانند کنار هم بایستند.
وقتی شاه کیش است و هیچکدام از این راهها ممکن نیست، مات است و بازی تمام میشود: طرفی که مات کرده برنده است.
قلعه رفتن
هر بازیکن در هر بازی یک بار میتواند شاه را دو خانه به سمت یکی از رخهایش ببرد و آن رخ را روی خانهای بگذارد که شاه از رویش گذشته است. قلعهی کوتاه، سمت شاه، O-O نوشته میشود و قلعهی بلند، سمت وزیر، O-O-O. برای قلعه رفتن، شاه را بردارید و دو خانه جابهجا کنید؛ رخ خودش دنبالش میآید.
فقط وقتی میتوانید قلعه بروید که نه شاه و نه آن رخ هنوز حرکت نکرده باشند، همهی خانههای بینشان خالی باشد، شاه کیش نباشد، و شاه از خانهای که زیر حملهی حریف است نگذرد و روی آن هم ننشیند. رخ میتواند از خانهای که زیر حمله است بگذرد.
آنپاسان
وقتی سربازی از خانهی شروعش دو خانه جلو میرود و کنار یکی از سربازهای شما میایستد، سرباز شما میتواند آن را طوری بزند که انگار فقط یک خانه آمده است: سرباز شما بهصورت مورب به خانهای میرود که سرباز حریف از رویش گذشته و سرباز حریف از صفحه برداشته میشود. این زدنِ «در حال عبور» فقط در همان حرکت بعدی مجاز است؛ بعد از آن، فرصتش از دست رفته است.
ارتقای سرباز
سربازی که به آن سرِ صفحه برسد باید به وزیر، رخ، فیل یا اسبِ همرنگ خودش تبدیل شود، هر مهرهای هم که هنوز روی صفحه باشد؛ پس یک بازیکن میتواند دو وزیر یا بیشتر داشته باشد. بیشتر بازیکنها وزیر را انتخاب میکنند؛ گاهی اسب کیشی میدهد که از وزیر برنمیآید.
مساوی
پات: بازیکنی که نوبت اوست کیش نیست، اما هیچ حرکت مجازی ندارد. بازی مساوی است.
تکرار: یک وضعیت برای بار سوم پیش میآید، با همان بازیکنِ صاحب نوبت، همان حقهای قلعه رفتن و همان امکانهای آنپاسان. مساوی.
پنجاه حرکت: هر بازیکن پنجاه حرکت کرده بیآنکه مهرهای زده شود یا سربازی حرکت کند. مساوی، مگر اینکه آخرین حرکت مات باشد.
مهره برای مات کافی نیست: وقتی هیچ طرف، هر طور هم که دیگری بازی کند، مهرهی کافی برای مات کردن ندارد (شاه در برابر شاه، شاه و یک فیل یا یک اسب در برابر شاه، یا فقط فیلهایی که همه روی خانههای یک رنگاند)، بازی مساوی است.
اینجا هر کدام از این مساویها همان لحظه که پیش بیاید، خودبهخود اعلام میشود. بازیکن میتواند تسلیم هم بشود، و دو بازیکن میتوانند بر سر مساوی توافق کنند.
بازی با کامپیوتر
سطح آسان فقط حرکت خودش و جواب شما را میبیند و اغلب حرکتی ضعیفتر از بهترین حرکتش انتخاب میکند، ولی مهرهای را که بیدفاع رها کنید میزند. سطح متوسط برای هر طرف دو حرکت جلوتر را میبیند و بیشتر اشتباهها را بیجواب نمیگذارد. سطح سخت برای هر حرکت تا یکونیم ثانیه فکر میکند، ترکیبهایی را تا چند حرکت جلوتر میبیند و هیچ مات کوتاهی را از دست نمیدهد.
بازیهای تختهای دیگر
- چکرزچکرز آمریکایی: بپرید، مهرههایتان را شاه کنید و صفحه را پاک کنید. · 2 بازیکن
- منچدو تا چهار بازیکن تاس میریزند و چهار مهرهشان را دور صفحه میبرند تا زودتر از همه، همه را به خانه برسانند. · 2 تا 4 بازیکن
- تختهنردپانزده مهرهتان را به خانه برسانید و از صفحه بیرون ببرید و سر راه هر چه توانستید بزنید. · 2 بازیکن
- ریورسیردیفی از مهرهها را از دو طرف محاصره کنید تا همهشان برگردند. · 2 بازیکن
- منقلهسنگها را دور صفحه بکارید، در انبار خودتان تمام کنید تا دوباره بازی کنید و از چالههای روبهرو بگیرید. · 2 بازیکن
- دومینوسرها را جفت کنید، راه حریفها را ببندید و زودتر از همه دستتان را خالی کنید. · 2 تا 4 بازیکن
- هنفتافلبازی وایکینگها: شاه به سوی یک گوشه میگریزد و مهاجمانی دو برابرِ مدافعان حلقه را تنگ میکنند. · 2 بازیکن
- نقطهبازیضلع چهارم یک مربع را بکشید، حرف اول اسمتان را داخلش بنویسید و دوباره خط بکشید. · 2 تا 4 بازیکن
- بازی سلطنتی اورقدیمیترین بازی مسابقهای که میشناسیم: تاسهای هرمی را بیندازید و هفت مهره را به خانه برسانید. · 2 بازیکن
- نبرد دریاییناوگانتان را پنهان کنید، خانهای را نشانه بگیرید و پیش از آنکه حریف ناوگان شما را پیدا کند، ناوگانش را غرق کنید. · 2 بازیکن
- مار و پلهتاس بریزید، از نردبانها بالا بروید، از مارها فرار کنید و اولین کسی باشید که به خانهی 100 میرسد. · 2 تا 6 بازیکن
- یاتپنج تاس، سه پرتاب در هر نوبت و یک کارت امتیاز که خانهبهخانه پر میشود. · 2 تا 4 بازیکن
- کریبیجپانزده دو، پانزده چهار: میخهایتان را دور صفحه تا 121 پیش ببرید. · 2 تا 4 بازیکن
- پچیسیصدفها را بیندازید و چهار مهرهتان را دور صلیب بگردانید و به خانه برسانید، تنها یا با یک یار. · 2 تا 4 بازیکن
- ماهجونگچهار بازیکن، 144 مهره: زودتر از همه چهار دسته و یک جفت بسازید. · 4 بازیکن
- دوز نهمهرهسه مهره در یک خط یک دوز است و هر دوز یک مهره از حریف میگیرد. · 2 بازیکن
- گوموکوسیاه و سفید به نوبت روی خطها مهره میگذارند: اولین کسی که پنج مهره در یک ردیف بچیند برنده است. · 2 بازیکن
- شیانگچیشطرنج چینی: از رودخانه بگذرید و ژنرال را به دام بیندازید. · 2 بازیکن
- گوسنگ به سنگ، بخش بیشتری از صفحه را نسبت به حریفتان محاصره کنید. · 2 بازیکن
- چکرز چینیده تیلهتان را با پرش از این سر ستاره به آن سر ببرید و اولین کسی باشید که نوک روبهرو را پر میکند. · 2 تا 6 بازیکن
- چهار در یک ردیفمهرههایتان را در قاب بیندازید و اولین کسی باشید که چهار مهره را در یک ردیف میچیند. · 2 بازیکن
- شوگیشطرنج ژاپنی: مهرههایی که میگیرید، به طرف شما وارد بازی میشوند. · 2 بازیکن
- حکممحبوبترین بازی ورق ایرانیها: دو به دو، حاکم حکم را تعیین میکند و اولین تیمی که هفت دست بگیرد میبرد. · 4 بازیکن
- کالبریکبازی ورق هند و نپال: تعداد دستهایتان را بخوانید، پیک همیشه حکم است، در پنج دور. · 4 بازیکن
- اسپیدزبازی ورق تیمی آمریکاییها: تعداد دستهایتان را بخوانید، پیک همیشه حکم است، اولین تیمی که به 500 برسد میبرد. · 4 بازیکن
- پاسوربازی ورق ایرانی: با ساختن 11 کارتهای زمین را بردارید و با خالی کردن زمین سور بزنید؛ اولین کسی که به 62 برسد میبرد. · 2 تا 4 بازیکن
- هارتزبازی ورق کلاسیکِ فرار از دستها: سه کارت رد کنید، از بیبی پیک دوری کنید، به ماه شلیک کنید. · 4 بازیکن
- طرنیببازی ورق کشورهای شام: دو به دو، برای طرنیب (حکم) بخوانید، اولین تیمی که به 41 برسد میبرد. · 4 بازیکن
- بلوت بلغاریمحبوبترین بازی ورق بلغارستان: یک خال، بیحکم یا همه حکم بخوانید، ترکیبهایتان را اعلام کنید، اولین تیمی که به 151 برسد میبرد. · 4 بازیکن
- باتاکبازی ورق ترکیه: برای حکم (koz) بخوانید، هر دستی را که میتوانید ببرید و نسوزید. · 4 بازیکن
- باصرهبازی ورق مصری: با جفت کردن یا جمع زدن کارت بردارید، سرباز زمین را جارو میکند و با خالی کردن زمین باصره میزنید. · 2 تا 4 بازیکن
- دو دیجو«جنگ با ارباب» چینی (斗地主): یک ارباب در برابر دو دهقان، با بمب و موشک. · 3 بازیکن
- رامی هندیسیزده کارت، دو دسته ورق و جوکر: ردیفهایتان را بسازید و زودتر از همه اعلام کنید. · 2 تا 6 بازیکن
- بلوتمحبوبترین بازی ورق کشورهای حاشیهی خلیج فارس: صن یا حکم بخرید، ترکیبهایتان را اعلام کنید، اولین تیمی که به 152 برسد میبرد. · 4 بازیکن
- پیشتیمحبوبترین بازی ورق ترکیه: با جفت کردن کارت رو، کپه را بردارید؛ هر پیشتی 10 امتیاز؛ اولین کسی که به 151 برسد میبرد. · 2 تا 4 بازیکن
- گوآندانبازی ورق تیمی چینی (掼蛋): دو دسته ورق، دلهای جوکر، از 2 تا A بالا بروید. · 4 بازیکن
- جین رامیکلاسیک دونفره: ترکیبها، کارتهای بیجفت، ناک یا جین، و بازی تا 100. · 2 بازیکن
- اوکی 101رامی مهرهای قهوهخانههای ترکیه: با 101 باز کنید، به میز اضافه کنید و زودتر از همه تمام کنید. · 4 بازیکن
- بازیهای تختهای
